Máy ảnh compact từng bị xem là “đồ cổ” thời smartphone, nhưng vài năm gần đây câu chuyện đã đổi chiều. Từ những mẫu 102MP cao cấp đến những chiếc máy nhỏ xíu mang vibe hoài cổ, compact đang xuất hiện trở lại trong tay người dùng, trên mạng xã hội và trong các báo cáo của ngành.
Nếu nhìn lại số liệu từ CIPA, có thể thấy compact từng rơi rất sâu: Khoảng 110 triệu máy xuất xưởng năm 2010 giảm còn khoảng 15 triệu máy vào năm 2019. Thời điểm đó, không ít người tin rằng smartphone đã gần như đóng lại cánh cửa cho máy ảnh nhỏ gọn.
Thế nhưng từ 2020 đến nay, giá trị xuất xưởng của dòng compact bắt đầu nhích lên lại, đặc biệt ở phân khúc cao cấp và các mẫu thiên về trải nghiệm. Đến 2024, thị trường nội địa Nhật cũng ghi nhận lượng compact giao hàng tăng trở lại. Từ chỗ “thoái trào”, compact dần quay về như một lựa chọn nghiêm túc hơn là món đồ kỷ niệm.
Máy ảnh compact được nhắc lại ngày càng nhiều trong cộng đồng yêu chụp ảnh
Ở góc độ người dùng, dấu hiệu dễ thấy nhất là compact xuất hiện dày hơn trong cộng đồng yêu chụp ảnh, từ những nhóm chơi ảnh đường phố đến các bạn trẻ hay đi du lịch. Người ta bắt đầu nói lại về việc cầm một chiếc máy chuyên chụp ảnh, thay vì chỉ rút điện thoại ra rồi mở app.
Năm 2025, hàng loạt mẫu compact mới khiến cộng đồng chú ý. Ở đầu cao cấp, Fujifilm GFX100RF mang cảm biến medium format 102MP vào một thân máy chỉ nhỉnh hơn dòng X100 một chút. Sony RX1R III tiếp tục giữ vai trò compact full-frame cho những ai muốn chất lượng ảnh chuyên nghiệp nhưng vẫn bỏ túi được. Ricoh GR IV, phiên bản mới của dòng GR nổi tiếng, thậm chí còn có tháng vượt doanh số nhiều mẫu mirrorless tại Nhật.
Song song đó, các hãng như Kodak hay Canon lại khai thác hướng vui và hoài cổ. Kodak Charmera là một ví dụ điển hình: kiểu dáng nhỏ nhắn, chất ảnh “digital ngày xưa” và nhanh chóng rơi vào tình trạng khó mua. Canon thì đưa các dòng PowerShot Elph 360 HS A / Ixus 285 HS A trở lại và nhận khá nhiều phản hồi tích cực thay vì câu hỏi “sao còn làm compact?”.
Nhìn tổng thể, compact không trở lại bằng việc tràn ngập số lượng, mà bằng việc xuất hiện đúng chỗ. Trong túi của những ai thật sự muốn một trải nghiệm chụp khác với smartphone.
Từ smartphone “quá hoàn hảo” đến nhu cầu tìm chất ảnh riêng
Sau hơn một thập kỷ nâng cấp liên tục, camera smartphone đã đi từ chỗ “chụp tạm được” đến mức “quá đủ dùng” cho đa số tình huống. Ảnh sạch, nét, dễ chia sẻ, được thuật toán xử lý kỹ để ai chụp cũng ổn. Nhưng chính sự hoàn hảo đó lại khiến ảnh từ nhiều chiếc điện thoại khác nhau trông… giống nhau.
Với những ai thích chụp đường phố, du lịch hoặc làm nội dung trên mạng xã hội, việc có một chất ảnh riêng bắt đầu quan trọng hơn là chỉ cần ảnh “đẹp đúng chuẩn”. Compact mang lại điều này bằng ống kính quang học thật, màu sắc và chất ảnh có tính riêng từng dòng, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào xử lý phần mềm.
Khía cạnh thao tác cũng là lý do lớn. Một chiếc compact với nút chụp, vòng xoay, ống kính, kính ngắm buộc người dùng tập trung vào khoảnh khắc và bố cục. Không thông báo, không tin nhắn, không bị kéo sang app khác. Những mẫu như Camp Snap loại bỏ luôn cả màn hình, hay các máy lai như Instax Wide Evo và Polaroid Flip pha trộn cảm giác analog với sự tiện lợi của ảnh số, càng làm rõ nhu cầu “chỉ có mình và việc chụp”.
Thay vì hỏi “compact chụp có nét hơn điện thoại không?”, nhiều người giờ đặt câu hỏi khác: “Chiếc máy này khiến mình muốn chụp nhiều hơn không, và ảnh của nó có làm mình thấy vui, thấy khác đi so với ảnh từ smartphone không?”.
Compact cao cấp và compact hoài cổ: Hai lựa chọn khác nhau cho người dùng
Sự trở lại của compact hiện nay chủ yếu xoay quanh hai nhóm chính. Ở một bên là các mẫu cao cấp: Fujifilm GFX100RF với 102MP ở định dạng medium format, Sony RX1R III với cảm biến full-frame, Ricoh GR IV với cảm biến lớn trong thân máy nhỏ, tốc độ nhanh và khả năng xử lý tốt. Những chiếc máy này đủ nghiêm túc để dùng cho du lịch, chụp đường phố hoặc làm nội dung chuyên nghiệp, nhưng vẫn giữ được sự gọn nhẹ.
Bên còn lại là các mẫu hoài cổ và phổ thông hơn. Kodak Charmera, các dòng point-and-shoot nhỏ gọn và những chiếc compact cũ đời 2000s mang lại màu sắc, noise, độ tương phản gợi nhớ thời ảnh số mới phổ biến. Ảnh từ chúng thường không quá sạch, không “mượt” như smartphone hiện đại, nhưng chính điều đó khiến nhiều bạn trẻ thích và xem đây là “vibe riêng”.
Không ít máy compact đời cũ vì vậy trở thành món đồ sưu tầm. Người chơi tìm những model có ngoại hình đẹp, chất ảnh lạ, hoặc đơn giản là gợi lại cảm giác của những chuyến đi nhiều năm trước. Giá trị ở đây không nằm hoàn toàn ở thông số, mà ở sự đơn giản, trực quan và cảm giác mỗi cú bấm đều có chủ đích hơn.
Nếu nhìn từ bên ngoài, compact có thể trông như một bước lùi trong thời đại smartphone. Nhưng với những ai cần một chiếc máy chỉ làm một việc duy nhất là chụp ảnh và làm việc đó theo cách rất “riêng”, sự hồi sinh của compact cho thấy khoảng trống này vẫn còn và đang được lấp lại theo nhiều hướng khác nhau, từ 102MP cao cấp đến những chiếc máy hoài cổ nhỏ gọn.
